کد مطلب: 234
تاريخ: دوشنبه ۱۹ مرداد ۱۳۸۸
منبع:
يادداشت: دو ویژگی عمده «دادخواست» این است که، اولاً توسط کسانی گردآوری شده است که خود دستی در سرودن شعر اعتراض دارند، یعنی امید مهدینژاد و محمدمهدی سیار؛ که نمونه شعرهای اعتراضشان را مطبوعات و نیز مجموعههای شعرشان دیدهایم. و دوم اینکه یکی از مطرحترین چهرههای شعر اعتراض، مقدمه این کتاب را نوشته است، یعنی محمدکاظم کاظمی. این دو نکته، موجب میشود نگاه جدیتری به مجموعه «دادخواست» بیندازیم. البته این را نباید از نظر دور داشت، که اساساً «شعر اعتراض» پدیدهای نیست که چندان مورد توجه نهادهای متولی رسمی ادبیات و فرهنگ کشور باشد. محمدکاظم کاظمی در مقدمه همین مجموعه «دادخواست» سعی میکند پاسخی برای چرایی این امر بیابد:«چرا چنین است و اینکارها آنقدر به مسئولان حال نمیدهد که آنکارها میدهد؟ شاید بدین واسطه که آنکارها بیشترین منفعت را دارد، با کمترین حاشیه ضرر. بالاخره با برگزاری جشنوارههای تجلیل و ستایش، از سویی خود را دوستدار اهلبیت نمایاندهایم و از سویی این نگرانی را هم نداریم که یکبار یک شاعر با شعرش در پشت تریبون دستهگل به آب دهد. ولی در جریان شعر اعتراض، دیگر آن بازگشت هزینه تضمینشده نیست و چهبسا مسئولی که میز ریاستش را در گرو چندتا غزل و مثنوی اعتراضآمیز جوانهای خام و مصلحتاندیش بنهد...
«چرا با وجود اینهمه «شعر اعتراض» در این سالها، فقط یک مسابقه سالانه و آن هم بیشتر به همت شاعران جوان در این موضوع برگزار شد؟ و [چرا] پس از حدود بیست سال از پیدایش این گونه شعر در جریان ادبیات انقلاب اسلامی، اولین دفتر منسجم از این شعرها منتشر میشود، آن هم باز به همت دو شاعر جوان دلبسته این جریان و یک ناشر غیروابسته به نهادهای رسمی؟ آن هم در روزگار «باد رنگین» سپردنها و «خاک رنگین» ستاندنها.»
گزیدههای موضوعی شعر، اینروزها فراوان پیدا میشوند. در هر کتابخانه و کتابفروشی که سرک بکشیم، به لطف حمایت بیدریغ نهادهای دولتی و حکومتی، گزیدههای شعرِ عموماً معاصر را میبینیمکه ، بهخصوص در موضوعاتی چون شعر آیینی و شعر دفاع مقدس و شعر مقاومت و... طی پروژههای کتابسازی توسط شاعران و کارمندان، تهیه و به سرعت به دست چاپ سپرده شدهاند. ایندست گزیدهها، اگرچه کسی آنها را نمیخرد و نمیخواند، اما به کار تهیه بولتن و بروشور و پرکردن گزارش کار سالانه نهادها و سازمانهای متولی ادبیات، کاملاً میآیند!
این است که شاید وقتی بشنوید ناشری خصوصی، بدون حمایت نهادهای متولی، دست به تهیه گزیدههای موضوعی شعر معاصر زده است، تعجب کنید. حتی بیشتر تعجب میکنید وقتی ببینید که اولین مجموعه منتشرشده از این سری، مجموعه «شعر اعتراض» است. اما مؤسسه انتشارات سپیدهباوران، بنا دارد با همکاری جمعی از شاعران معاصر، چندین گزیده موضوعی شعر معاصر را منتشر کند و مجموعه «دادخواست» (گزیده صد شعر اعتراض) اولین آنهاست.
دو ویژگی عمده «دادخواست» این است که، اولاً توسط کسانی گردآوری شده است که خود دستی در سرودن شعر اعتراض دارند، یعنی امید مهدینژاد و محمدمهدی سیار؛ که نمونه شعرهای اعتراضشان را مطبوعات و نیز مجموعههای شعرشان دیدهایم. و دوم اینکه یکی از مطرحترین چهرههای شعر اعتراض، مقدمه این کتاب را نوشته است، یعنی محمدکاظم کاظمی. این دو نکته، موجب میشود نگاه جدیتری به مجموعه «دادخواست» بیندازیم. در واقع باید گفت در میان انبوه مجموعههای موضوعی، تنها چیزی که میتواند به مجموعهای اهمیت دهد و آن را یک سر و گردن بالاتر از مجموعههای مشابه بنشاند، همین «ملاک انتخاب» است.
البته این را نباید از نظر دور داشت، که اساساً «شعر اعتراض» پدیدهای نیست که چندان مورد توجه نهادهای متولی رسمی ادبیات و فرهنگ کشور باشد. محمدکاظم کاظمی در مقدمه همین مجموعه «دادخواست» سعی میکند پاسخی برای چرایی این امر بیابد:
«چرا چنین است و اینکارها آنقدر به مسئولان حال نمیدهد که آنکارها میدهد؟ شاید بدین واسطه که آنکارها بیشترین منفعت را دارد، با کمترین حاشیه ضرر. بالاخره با برگزاری جشنوارههای تجلیل و ستایش، از سویی خود را دوستدار اهلبیت نمایاندهایم و از سویی این نگرانی را هم نداریم که یکبار یک شاعر با شعرش در پشت تریبون دستهگل به آب دهد. ولی در جریان شعر اعتراض، دیگر آن بازگشت هزینه تضمینشده نیست و چهبسا مسئولی که میز ریاستش را در گرو چندتا غزل و مثنوی اعتراضآمیز جوانهای خام و مصلحتاندیش بنهد. شاید اکنون به این پرسش پاسخ داده شده باشد که چرا با وجود اینهمه شعر اعتراض در این سالها، فقط یک مسابقه سالانه و آن هم بیشتر به همت شاعران جوان در این موضوع برگزار شد و پس از حدود بیست سال از پیدایش این گونه شعر در جریان ادبیات انقلاب اسلامی، اولین دفتر منسجم از این شعرها منتشر میشود، آن هم باز به همت دو شاعر جوان دلبسته این جریان و یک ناشر غیروابسته به نهادهای رسمی. آن هم در روزگار «باد رنگین» سپردنها و «خاک رنگین» ستاندنها.»
«دادخواست»، مجموعه صد شعر اعتراض است، صد شعر اعتراض از شاعرانی چون قیصر امینپور، بیژن ارژن، محمدرضا آقاسی، ساعد باقری، حسین اسرافیلی، محمدعلی بهمنی، مریم جعفری، عباس چشامی، سیدحسن حسینی، محسن حسنزاده، عبدالرضا رضایینیا، قادر طهماسبی، علیرضا قزوه، محمدرضا عبدالملکیان، عبدالجبار کاکایی، یوسفعلی میرشکاک، علی معلم دامغانی... و تنی چند از شاعران جوان و پیشکسوت دیگر.
«دادخواست» در 232 صفحه رقعی و با قیمت 3500 تومان منتشر و روانه بازار کتاب شده است.